Neden hamile kalamıyorum? Nedenler ve doktora gitme zamanı

Her ay yeni bir umut, sonra yine adet. Zamanla her şey tek bir soruya dönüşüyor: Neden hamile kalamıyorum? Bu konuda yalnız değilsiniz. Yaklaşık her altı kişiden biri, yaşamının bir döneminde istemediği çocuksuzluktan etkileniyor (Cox 2022).

Bu rehber, hangi durumda infertiliteden söz edildiğini, ne zaman tetkik yaptırmanız gerektiğini ve kadında ve erkekte hangi nedenlerin olabileceğini anlatıyor. Temel aldığımız kaynaklar DGGG, OEGGG ve SGGG kılavuzları (2026, burada “DACH kılavuzu”, yani Almanya, Avusturya ve İsviçre’nin ortak kılavuzu), WHO (2025), NICE (2026), ESHRE ve ASRM. Kaynaklar birbiriyle çeliştiğinde bunu size söylüyoruz. Bu rehber bir doktor görüşmesinin yerini tutmaz.

Çocuk sahibi olamama ne zaman söz konusudur?

Düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen 12 ay içinde klinik gebelik oluşmadıysa infertiliteden söz edilir. Uluslararası ICMART sözlüğü (2025), WHO ve DACH kılavuzu bunu böyle tanımlıyor. Yaşa, öyküye ve bulgulara göre tetkik ve tedaviye daha erken de başlanabilir. İnfertilite, gebeliğin imkânsız olduğu anlamına gelmez. Kalıcı üretememe durumuna sterilite denir.

NICE’a göre, kadın 40 yaşın altındaysa ve düzenli korunmasız ilişki oluyorsa genel nüfustaki çiftlerin %80’inden fazlası bir yıl içinde gebe kalır. Geri kalanların yaklaşık yarısı ikinci yılda gebe kalır.

Haftada iki kez ilişkide klinik gebelik elde eden çiftlerin kümülatif oranı. Kaynak: NICE NG257, Tablo 1.

İstenmeyen çocuksuzluğun ne kadar yaygın olduğunu WHO için yapılan bir metaanaliz gösteriyor: Yaşam boyu görülme sıklığı dünya genelinde %17,5 (%95 güven aralığı 15,0 ila 20,3), Avrupa’da %16,5 idi. Dünya geneli değer kadınlarla yapılan görüşmelere dayanıyor, erkeklerde bu oran %12,4 idi (Cox 2022). Kastedilen, denemeye rağmen en az bir kez 12 ay boyunca gebe kalamamaktır. Almanya’da 2012/13’te görüşülen kişilerden 1971 ila 1973 ve 1981 ila 1983 doğumlular arasında, görüşme sırasında kadınların %7,5’i ve erkeklerin %6,5’i etkilenmişti. Yani bu kişiler 12 ay boyunca sonuç alamamış ya da kendi değerlendirmelerine göre infertil olduklarını belirtmişti (Passet-Wittig 2016).

Ne zaman tetkik yaptırmalı?

DACH kılavuzu, kadının doğurganlığı 35 yaşından sonra azaldığı için öneriyi yaşa göre kademelendiriyor.

ASRM’ye göre tam 35 yaşındaysanız zaten 6 aylık gruba girersiniz. Döngüleri 38 günden uzun olan PMOS’ta (eski adıyla PCOS) Alman PCOS kılavuzu, gebelik olmadan 3 ila 6 ay geçtikten sonra infertiliteden söz ediyor. Bekleme sürecinde düşük yaptıysanız ya da dış gebelik geçirdiyseniz, NICE’a göre süre baştan başlamaz (1.16.7).

Her iki partnerin aynı anda muayene edilmesi gerekir (ASRM 2021; EAU 2026, güçlü öneri).

Hangi tetkikler yapılır?

DACH kılavuzuna göre kadında şunlar yapılır: her iki partnerle görüşme, küçük yumurta keseciklerinin (antral folikül) sayıldığı vajinal ultrason, döngünün 2. ila 5. gününde hormon değerleri (LH, FSH, TSH, prolaktin, total testosteron, DHEAS, SHBG, östradiol, AMH; öneri 3.7.E32), tahmin edilen yumurtlamadan yaklaşık 7 gün sonra progesteron ve fallop tüplerinin kontrolü (3.4.E14).

Erkekte merkezi tetkik spermiyogramdır. Anormal bir sonuç en erken 11 hafta sonra tekrarlanır, normal bir sonuç tekrarlanmaz (WHO 2025).

Her kılavuz her testi gerekli görmüyor:

AMH değerlerinin çalışmalarda yaşa göre nasıl dağıldığını AMH Tablosu gösteriyor.

Derinlemesine makale

Almanya, Avusturya ve İsviçre’de kadın doğurganlık testi

Evde test, jinekolog veya tüp bebek merkezi: kadın doğurganlık testinin ne gösterdiği ve maliyeti. Almanya, Avusturya ve İsviçre için sigorta kuralları.

Sağlık sigortası kurumu ne öder?

Bu bölüm Almanya, Avusturya ve İsviçre için geçerlidir.

Almanya’da yasal sağlık sigortası kurumları nedene yönelik tetkikleri tamamen öder (familienplanung.de, 7 Ocak 2026 itibarıyla; § 27 SGB V). Tıbbi bir gerekçe olmadan yapılan AMH testi ve uygulama bilgilerine göre HyCoSy istisnadır, ayrıntılar Doğurganlık testi rehberinde. Tek başına hormonal uyarım da normal hastalık tedavisidir (yapay döllenme yönergesi, Richtlinie über künstliche Befruchtung, No. 1). Kısıtlamalar ancak yardımcı üreme tedavisinde başlar: § 27a SGB V uyarınca %50 destek yalnızca kendi yumurta ve sperm hücreleriyle tedavi olan evli çiftler için geçerlidir; ikisi de en az 25 yaşında olmalı, kadın 40 yaşın altında, erkek 50 yaşın altında olmalıdır.

Avusturya’da IVF Fonu (IVF-Fonds), diğer koşulların yanı sıra yasal bir endikasyon varsa ve kadın 40 yaşın altında, erkek 50 yaşın altındaysa, IVF veya ICSI masrafının %70’ini karşılar. İsviçre’de temel sağlık sigortası (Grundversicherung) gebelik başına en fazla üç inseminasyonu öder, IVF’yi ödemez (KLV Ek 1). Daha fazlası maliyet hesaplayıcıda.

Nedenler nasıl dağılıyor?

“Sorun bende mi, onda mı?” Buna nadiren tek kelimeyle yanıt verilebilir. 1980’lerde 25 ülkeden 8.500 çiftle yapılan bir WHO çalışmasında neden %30,6 oranında yalnızca kadında, %18,7 oranında yalnızca erkekte ve %26,3 oranında her ikisinde bulundu. %10,8’inde neden saptanamadı (WHO 2025). WHO bu verileri kendisi de nispeten eski olarak değerlendiriyor.

Alman IVF Kayıt Sistemi (Deutsches IVF-Register) yalnızca IVF veya ICSI tedavisindeki çiftleri gösterir. 2024’te 62.533 tedavinin %37,5’inde erkeğe bağlı, %24,3’ünde kadına bağlı ve %26,2’sinde karma endikasyon vardı, %7,4’ünde neden açıklanamadı (kendi hesaplamamız). Kadına bağlı endikasyonlarda birden fazla belirtme mümkündür, bu nedenle değerler tüm belirtmeler içindeki paylardır:

Kaynak: Alman IVF Kayıt Sistemi, Yıllık Rapor 2024, s. 41; IVF’de 23.168, ICSI’de 53.861 belirtilme.

Yumurtlama bozuklukları ve PMOS

ASRM’ye göre yumurtlama bozuklukları infertilite yaşayan çiftlerin yaklaşık %15’inde görülür ve kadınlardaki nedenlerin %40’ına kadarını oluşturur. Tetikleyiciler arasında PMOS, obezite, kilo dalgalanmaları, çok yoğun spor, tiroid bozuklukları, yüksek prolaktin ve başlayan menopoz bulunur (ASRM 2021).

WHO’ya göre yumurtlamanın olmamasının en sık nedeni PMOS’tur; şimdiye kadar polikistik over sendromu (PCOS) deniyordu. Mayıs 2026’dan beri uluslararası alanda poliendokrin metabolik over sendromu adıyla anılıyor: Söz konusu olan hastalık yapıcı kistler değil, çok sayıda olgunlaşmamış yumurta keseciğidir ve hem hormonlar hem metabolizma etkilenir (Lancet 2026). PMOS, ölçütlere göre doğurganlık çağındaki kadınların %10 ila %13’ünü etkiler (uluslararası kılavuz 2023). İsveç’te yapılan uzun süreli bir çalışmada, hamile kalmak isteyen PCOS’lu kadınların %86,7’sinin en az bir çocuğu oldu, karşılaştırma grubunda bu oran %91,6 idi (Hudecova 2009).

Yumurtlama olmuyorsa uluslararası kılavuz, WHO ve Alman PCOS kılavuzu ilk seçenek olarak letrozolü, klomifen veya gonadotropinleri ise ancak ikinci seçenek olarak öneriyor (AWMF 089-004). DACH kılavuzu letrozol veya klomifen diyor. Letrozol Almanya’da yalnızca menopoz sonrası meme kanserinde onaylıdır, ilaç prospektüsü menopoz öncesi hormon durumunu hatta kontrendikasyon olarak belirtir. Çocuk sahibi olma isteğinde ruhsat dışı (off-label) kullanılır ve doktor tarafından bilgilendirme yapılmasını gerektirir; önceden gebeliğin dışlanmış olması gerekir. Klomifen, yumurtlaması olmayan kadınlarda yumurtlamayı başlatmak için onaylıdır, en fazla 6 döngü için. PCOS’lu 750 kadınla (ortalama BMI 35) yapılan bir ABD çalışmasında, en fazla beş döngü içinde letrozolle %27,5’i, klomifenle %19,1’i çocuk sahibi oldu (Legro 2014).

Tek başına metformin daha az etkilidir ve PMOS ile çocuk sahibi olma isteği için onaylı değildir (off-label). Kilo fazlalığında Alman PCOS kılavuzu, gebelikten önce %5 ila %10 kilo kaybını öneriyor. Yararı kanıtlanmış özel bir diyet yoktur, inositol için veriler yetersizdir. Letrozol, klomifen ve metformin reçeteye tabidir (AMVV Ek 1).

Derinlemesine makale

PCOS hamile kalma yolları: letrozol, metformin, IVF

PCOS ile hamile kalma: ilk seçenek letrozol (endikasyon dışı), metformin (endikasyon dışı), gonadotropinler ve IVF. Çalışmalar ve kılavuzlarla.

Yüksek prolaktin

Kalıcı olarak yüksek prolaktin değeri yumurtlamayı bozabilir (NICE). Tek bir yüksek değer tanı için yeterli değildir: Kan alırken yaşanan stres, bazı psikiyatrik ilaçlar, tiroid yetersizliği veya makroprolaktin denen durum arkada yatıyor olabilir. DACH kılavuzu bu nedenle kontrol önerir. Şikâyetlerle birlikte yüksekliğin kanıtlanması durumunda bir dopamin agonisti kullanılmalıdır, ilk seçenek kabergolindir (3.7.E41; NICE; WHO). Kabergolin bunun için onaylıdır ve reçeteye tabidir (AMVV Ek 1). İlaç prospektüsüne göre, döngü yeniden düzenli olduğunda planlanan gebelikten bir ay önce önlem olarak bırakılır.

Tiroid ve Hashimoto

Subklinik yetersizlikte yalnızca TSH değeri yüksektir, aşikâr yetersizlikte ek olarak serbest T4 düşüktür. Hashimoto laboratuvarda çoğunlukla TPO antikorlarıyla görülür, çoğu kez tiroid işlevi normal olduğunda. Bu antikorlar infertilite yaşayan veya daha önce düşük yapmış kadınların yaklaşık %8 ila %11’inde bulunur, doğurganlık çağındaki diğer kadınlarda da benzer sıklıktadır (ATA 2026). ATA’ya göre antikorlar biraz daha yüksek bir düşük riskiyle birlikte görülür, mutlak olarak yaklaşık 2 ila 8 yüzde puanı. ASRM bu konudaki verileri çelişkili buluyor.

Aşikâr bir yetersizlik veya aşırı çalışma gebelikten önce tedavi edilmelidir (DACH kılavuzu, 3.7.E48). Hafif yüksek TSH’de ve işlev bozukluğu olmayan antikor varlığında öneriler birbirinden ayrılıyor:

ESHRE ve Avrupa Tiroid Derneği’nin de desteklediği ATA kılavuzu, büyük çalışmalara dayanıyor. TABLET çalışmasında TPO antikoru olan, işlevi normal olan ve öyküsünde düşük veya infertilite bulunan 952 kadın, 50 µg levotiroksin veya plasebo aldı. Canlı doğum oranı (34. haftadan itibaren doğum) %37,4 ve %37,9 idi (RR 0,97; 0,83 ila 1,14; Dhillon-Smith 2019). En az iki düşükten sonra 187 kadınla yapılan T4LIFE ve 600 kadınla yapılan bir IVF çalışması da canlı doğumda fark bulmadı (%50’ye karşı %48 ve %31,7’ye karşı %32,3). DACH kılavuzu kendisi, 2,5 mU/l eşik değerinin bilimsel kanıttan yoksun olduğunu yazıyor. “Verilebilir” önerisi bir uzlaşıdır.

Zaten levotiroksin kullanıyorsanız, gebelikten önce TSH değerinizin 0,5 ile 2,5 mU/l arasında olması gerekir (ATA 2026). Levotiroksin, tiroid yetersizliği tedavisi için onaylıdır ve reçeteye tabidir (AMVV Ek 1). Hashimoto’da iyottan kaçınmanız gerekmez, ancak iyot tabletlerinden önce doktorunuza danışmalısınız (Gesund ins Leben 2026). Selenyum için kanıt yoktur (ATA 2026).

Fallop tüpü

DACH kılavuzu fallop tüpü hasarlarını nedenlerin %35’ine kadarı olarak belirtiyor. Tıkanıklık şüphesi yoksa ilk olarak kontrast maddeli ultrason (HyCoSy) öneriyor. Bu normal çıkarsa fallop tüpleri büyük bir güvenle açıktır (negatif prediktif değer %99,5). Endometriozis şüphesinde, enfeksiyonlardan veya dış gebelikten sonra laparoskopi yapılır. WHO, HyCoSy veya röntgen yöntemi HSG’yi öneriyor, ESHRE ikisini de eşdeğer görüyor.

İnfertilite yaşayan 1.119 kadınla yapılan H2Oil çalışmasında, yağlı kontrast maddeli HSG sonrasında kadınların %38,8’i izleyen altı ayda oluşan bir gebelikten canlı doğum yaptı, sulu kontrast maddeyle %28,1’i (Dreyer 2017). ESHRE bu nedenle açıklanamayan çocuksuzlukta yağlı maddeleri tercih ediyor. İçi sıvıyla dolu bir fallop tüpünü (hidrosalpinks) DACH kılavuzu ve NICE, IVF’den önce çıkarmayı veya kapatmayı öneriyor.

Rahim: miyom, polip, septum

İnfertilite tetkiki yapılan 600 kadınla yürütülen bir muayenehane çalışmasında, tuzlu su ile yapılan ultrason %16,2’sinde rahim boşluğunda, çoğunlukla poliplerde (%13,0) bir anormallik buldu (Tur-Kaspa 2006).

Miyomlarda yerleşim belirleyicidir. Boşluğa doğru büyüyen (submüköz) miyomlar gebelik oranını düşürür, çıkarılmasının yararlı olduğu görülüyor. Dış yüzdeki (subseröz) miyomlar doğurganlığı etkilemez. Kas duvarındaki miyomların da doğurganlığı düşürdüğü görülüyor, çıkarılmasının yararlı olup olmadığı belirsizdir (Pritts 2009). DACH kılavuzu, submüköz miyomların (FIGO tip 0 ve 1) infertilite tedavisinden önce histeroskopiyle çıkarılmasını (3.4.E16), poliplerin de aynı şekilde çıkarılmasını (3.4.E17) öneriyor. İnseminasyon öncesi 215 kadınla yapılan randomize bir çalışmada, polip çıkarıldıktan sonra 64 gebelik oldu, çıkarılmayanlarda 29 (RR 2,1; Pérez-Medina 2005).

Bir septumun (rahim içi bölme) ameliyat edilip edilmeyeceği tartışmalıdır. Septumlu 80 kadınla yapılan TRUST çalışmasında 12 ay içinde ameliyat sonrası %31, ameliyatsız %35 çocuk sahibi oldu (Rikken 2021). WHO, tekrarlayan düşük olmadan çocuk sahibi olma isteğinde ameliyatı önermiyor, DACH kılavuzu ameliyatı bir seçenek olarak kabul ediyor, ASRM ortak karar veriyor (2024).

Endometriozis ve adenomiyozis

Endometriozisde rahim iç zarına benzeyen doku rahmin dışında büyür. WHO, doğurganlık çağındaki kadınların yaklaşık %10’unun ve infertilite yaşayan kadınların %25 ila %50’sinin etkilendiğini tahmin ediyor (WHO 2025). Alman endometriozis kılavuzu kesin bir tahmin yapılamayacağını belirtiyor ve infertiliteyi başlıca belirtiler arasında sayıyor.

ESHRE, NICE ve Alman kılavuz aynı görüşte: Endometriozisi baskılayan hormon tedavileri, güncel çocuk sahibi olma isteğinde önerilmez (NICE NG73, 1.10.4). Bu tedaviler yumurtlamayı engeller ve zaman kaybettirir. Bir Cochrane analizi, ameliyat ve ardından hormon tedavisi sonrasında, tek başına ameliyata kıyasla biraz daha yüksek gebelik oranları buldu (RR 1,22; 11 çalışma). Ancak çalışmalar gebeliğe kadar geçen süreyi kaydetmedi (Chen 2020; AWMF 015-045). Hafif endometriozisde odakların laparoskopiyle çıkarılması yardımcı olabilir. 341 kadınla yapılan randomize bir çalışmada, 36 hafta içinde en az 20 hafta süren bir gebelik, odakları çıkarılanların %30,7’sinde, çıkarılmayanların %17,7’sinde oluştu (Marcoux 1997). Derin endometriozisde ESHRE, ameliyatın doğurganlık açısından ikna edici bir yararını görmüyor, Alman kılavuz daha iyimser. Yumurtalıktaki kistler (endometriom), yumurta rezervini düşürebileceği için IVF’den önce rutin olarak ameliyat edilmemelidir (ESHRE). IVF veya ICSI sonrasında canlı doğum oranı genel olarak endometriozisi olmayanlarla benzerdir (OR 0,94), ağır endometriozisde daha düşüktür (Hamdan 2015).

Adenomiyozisde rahim iç zarına benzeyen doku rahmin kas duvarındadır. Önce ultrasonla saptanır, MRG ikinci adımdır (AWMF 015-045). IVF veya ICSI sonrasında canlı doğum oranı bir metaanalizde daha düşüktü (OR 0,59; Cozzolino 2022) ve düşük riski yaklaşık iki kat yüksekti (RR 2,12; Vercellini 2014). Endometriozis ve çocuk sahibi olma isteğinde adenomiyozis de aranmalıdır (AWMF 015-045).

Derinlemesine makale

Endometriozis hamilelik: şanslar, ameliyat veya IVF

Endometriozis ve hamilelik: tedavisiz şanslar, EFI, ameliyat veya IVF, endometrioma ve AMH, adenomiyozis ve gebelik, kılavuzlara göre.

Yaş

ASRM’ye göre kadının yaşı, doğurganlık için tek başına en önemli etkendir. 40 yaşında doğurganlık, 20’li yaşların sonuna veya 30’lu yaşların başına kıyasla yaklaşık yarı yarıyadır (ASRM 2022). IVF’de embriyo transferi başına doğum oranı, Alman IVF Kayıt Sistemi’nde 30 ila 34 yaşta %30,9, 41 ila 44 yaşta %9,3 idi (IVF, 2019 ila 2023 verileri). AMH spontan gebeliği öngörmez (NICE). IVF şanslarının birden fazla denemede nasıl geliştiğini Tüp Bebek Başarı Hesaplama gösteriyor.

Derinlemesine makale

Almanya, Avusturya ve İsviçre’de 40 yaş üstü hamile kalma

35 ila 45 yaş için şanslar, düşük riski, IVF canlı doğum oranları ve sigorta kuralları, Alman IVF Kayıt Sistemi verileriyle. Almanya, Avusturya ve İsviçre.

Kilo, sigara ve yaşam tarzı

Kilo: NICE’a göre BMI 30’dan itibaren gebelik muhtemelen daha uzun sürer. BMI’si 30 ve üzeri olan erkeklerde kısıtlı doğurganlık riski artmıştır. İnfertilite tetkiki yapılan çiftlerde (kadında yumurtlama ve açık fallop tüpü, normal spermiyogram) spontan gebelik şansı BMI 29’un üzerinde her BMI puanı başına göreli olarak yaklaşık %4 azaldı (van der Steeg 2008, 3.029 çift).

Sigara: Daha eski gözlemsel çalışmalara göre sigara içen kadınlar daha sık infertildir (odds oranı 1,6), menopoza 1 ila 4 yıl daha erken girer ve IVF’de neredeyse iki kat daha fazla denemeye ihtiyaç duyar (ASRM 2024). DACH kılavuzuna göre bu etkiler, gözlemsel çalışmalara dayanarak geri dönüşümlüdür.

Alkol ve kafein: DACH kılavuzu, gebe kalma döneminde alkolden uzak durulmasını öneriyor. Günde 200 mg’ın altındaki kafein, yaklaşık iki fincan kahve, doğurganlığı etkilemiyor gibi görünür, 500 mg’dan fazlası ise düşürür (DACH kılavuzu 2026; ASRM 2022). NICE tutarlı bir ilişki bulmuyor.

Folik asit: Gesund ins Leben ağı, çocuk sahibi olmak isteyen herkes için çocuk sahibi olma isteğinin başladığı andan gebeliğin 12. haftasının sonuna kadar günde 400 µg folik asit öneriyor. Gebe kalmadan yalnızca 4 haftadan daha kısa süre önce başlayanlara ağ, yine 12. haftanın sonuna kadar günde 800 µg öneriyor (Gesund ins Leben 2026).

Derinlemesine makale

Hamile kalmak için ne yapmalı? Kadınlarda tıbbi yollar 2026

Hamile kalmak olmuyor mu? Doğurganlığı doğal ve tıbbi yollarla artırma seçeneklerine genel bakış: hamile kalmak için ne yapmalı, 2026 için tıbbi yollar.

Erkekteki nedenler

Çiftlerin yaklaşık yarısında erkek faktörü rol oynar, yaklaşık beşte birinde tek başına nedendir (EAU 2026). Doğurganlık bozukluğu olan erkeklerin %30’unda neden belirsiz kalır. Sık görülen bulgular testiste damar genişlemesi (varikosel, %14,8), boşalma sıvısında sperm bulunmaması (azospermi, %11,2) ve hormon eksikliğidir (%10,1). EAU, tek başına bir spermiyogramın doğurgan ve infertil erkekleri kesin olarak ayırmadığını vurguluyor. Daha fazlası Erkek fertilitesi rehberinde ve spermiyogram değerleri yazısında.

Derinlemesine makale

Erkek infertilitesi: nedenleri ve tedavisi 2026

Erkek infertilitesi: istemeden çocuksuz kalan çiftlerin yaklaşık yarısında erkek faktörü rol oynar. Nedenler ve yardımcı olan tedaviler.

Açıklanamayan infertilite

Bazen her şey normaldir. Çiftlerin onda üçüne varan kısmında olağan tetkik net bir neden bulmaz (ESHRE 2023; familienplanung.de 2026). Bu yıpratıcıdır, ama yollar var.

ESHRE (2023), hormonal uyarımlı inseminasyonu ilk tedavi olarak öneriyor, çok düşük kanıtla güçlü öneri; zamanlama yaşa ve süreye göre belirleniyor. WHO (2025) önce danışmanlıkla beklemeyi öneriyor, çalışmalarda 3 ila 6 ay, ardından klomifen veya letrozolle uyarımlı inseminasyonu, sonra IVF’yi. NICE, toplam 2 yıl denemeyi ve ardından gonadotropinlerle en fazla 4 inseminasyon veya bir IVF sunulmasını öneriyor. Alman IVF Kayıt Sistemi’nde eş spermiyle yapılan inseminasyon başına klinik gebelik oranı 2020 ila 2024 arasında, uyarıma bağlı olarak %8,0 (klomifen) ile %14,5 (rekombinant FSH) arasındaydı, tüm endikasyonlar üzerinden.

Letrozol bunun için ruhsat dışıdır (off-label). Klomifen, ilaç prospektüsüne göre yumurtlaması olmayan kadınlar için onaylıdır, açıklanamayan çocuksuzlukta ise yumurtlama vardır. ESHRE endometriyum çizmesini önermiyor, antioksidanları, inositolü ve akupunkturu da büyük olasılıkla önermiyor. Psikolojik destek sunulmalıdır.

Luteal faz yetersizliği

Kastedilen, 10 gün veya daha kısa süren bir döngü ikinci yarısıdır. ASRM ve SREI’ye göre (2026) bunun için güvenilir bir test ve normal bir luteal fazı tanımlayan bir progesteron değeri yoktur. Luteal faz yetersizliğinin infertilite veya tekrarlayan düşükler için bağımsız bir neden olduğu kanıtlanmış değildir.

Progesteron ölçümü konusunda kılavuzlar ayrışıyor. NICE bunu herkese sunuyor, DACH kılavuzu yumurtlamayı doğrulamak için yumurtlamadan yaklaşık 7 gün sonra öngörüyor. ESHRE (2023) ve tekrarlayan düşükler konusundaki Almanca kılavuz (2026), düzenli döngüde rutin kontrolleri önermiyor. Progesteron dalgalar hâlinde salgılanır ve ASRM’ye göre 90 dakika içinde sekiz katına kadar değişebilir.

Doğal döngüde progesteron için yarar kanıtı yoktur (ASRM 2026). IVF veya ICSI sonrasında ise standarttır (ESHRE 2025, güçlü öneri). Progesteron reçeteye tabidir. Bilinen bir doğurganlık bozukluğu olmayan, 30 ile 44 yaş arasındaki 284 kadınla yapılan bir çalışmada, ikinci yarısı kısa olan bir döngüden sonra (orada 11 gün veya daha az, yumurtlama günü dahil) bir sonraki döngüde şans biraz daha düşüktü. 12 ay sonra istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (Crawford 2017).

Derinlemesine makale

Luteal faz yetmezliği: hamile kalmak isterken progesteron

Luteal faz yetmezliği: sarı cismin görevi, progesteron değerlerinin gösterdikleri ve kılavuzlara göre progesteronun ne zaman yardımcı olduğu.

Düşükler ve biyokimyasal gebelik

Bazı çiftler gebe kalıyor ve gebeliği yeniden kaybediyor. Bu acı vericidir ve birçok kişinin sandığından daha sıktır: Klinik olarak saptanan gebeliklerin en az %10 ila %15’i düşükle sonlanır, bunların yaklaşık %80’i gebeliğin ilk üçte birinde olur (AWMF 015-076). Günlük idrar testleriyle yapılan bir ABD çalışmasında 198 gebeliğin %22’si klinik olarak saptanmadan sona erdi (Wilcox 1988). Böyle bir biyokimyasal gebelik yalnızca hCG hormonuyla kanıtlanabilir ve ultrasonda görülmeden sona erer (ICMART 2025).

Risk yaşla birlikte artar. Norveç’te (kayıtlara geçen gebelikler, 2009 ila 2013) risk 25 ila 29 yaşta %9,8, 40 ila 44 yaşta %32,2 idi. Tam olarak bir düşük geçirdikten sonra bir sonraki gebelik %19,8 oranında yine bu şekilde sonlandı, daha önce gebeliği olmayan kadınlarda %11,6 oranında (Magnus 2019). Yani bir düşükten sonraki her beş gebeliğin yaklaşık dördü yeni bir düşük olmadan ilerledi.

Almanca kılavuza göre, aksini gerektiren bir durum yoksa bunun ardından beklemek gerekmez (AWMF 015-076). WHO 2007’de bir düşük veya kürtajdan sonra en az 6 ay bekleme öneriyordu. Bu öneri, düşükleri ve gebelik sonlandırmalarını ayıramayan, Latin Amerika’dan tek bir çalışmaya dayanıyor. 16 çalışmalık bir metaanaliz, 6 aydan kısa aralıkta yeni düşüklerin daha uzun aralığa kıyasla daha seyrek olduğunu buldu (RR 0,82; Kangatharan 2017). Tekrarlayan düşükler kılavuzu, art arda üç düşükten sonra, gerekçeli durumlarda iki düşükten sonra tetkik öneriyor (AWMF 015-050). ESHRE ve ASRM, iki kayıptan itibaren tekrarlayan düşükten söz ediyor. Danimarka’daki özel bir polikliniğe başvuran tekrarlayan düşük yaşamış kadınların %66,7’si 5 yıl içinde çocuk sahibi oldu (Lund 2012). Erken gebelikte ağrı veya şiddetli kanama olursa, olası bir dış gebelik nedeniyle de, hemen bir doktora muayene olun (AWMF 015-076).

Derinlemesine makale

Kimyasal gebelik: belirtiler, nedenler ve şanslar

Kimyasal gebelik: tanım, belirtiler, doğal yolla ve IVF sonrası görülme sıklığı, hCG seyri, bekleme süresi ve bir sonraki denemede şanslar.

Derinlemesine makale

Düşükten sonra ne zaman hamile kalınır? Bekleme süresi, hCG

Düşükten sonra ne zaman yeniden hamile kalınabilir, hCG nasıl düşer (tablo), risk ne kadar yüksek ve birden fazla kayıpta nelerin kanıtlı olduğu.

Sonraki adımlar

Bunu tek başınıza çözmek zorunda değilsiniz. Şöyle ilerleyebilirsiniz:

1. Zamanı kontrol edin: Yukarıdaki tablo ne zaman tetkik önerildiğini gösteriyor. İkiniz birlikte gidin.
2. Merkez bulun: Tüp bebek merkezi dizininde merkezleri karşılaştırabilirsiniz. Tüp Bebek Merkezi Bulma birkaç soruyla size uygun merkezleri önerir.
3. Maliyetleri netleştirin: Tedavide sağlık sigortası kurumunun neyi karşıladığı masrafların karşılanması sayfasında ve Çocuk sahibi olma isteği maliyetleri rehberinde yer alıyor.
4. Kendinize iyi bakın: DACH kılavuzuna göre ruhsal yük, tedavilerin yarıda bırakılmasının sık bir nedenidir. Çok zorlaşırsa destek alın.

Tedavi yollarını Yardımcı üreme tedavisi rehberi anlatıyor. IVF sırasında embriyolar dondurulursa, daha sonra dondurulmuş embriyo transferi yapılabilir. Alman IVF Kayıt Sistemi’ne göre bir yumurta toplamadan elde edilen bir taze ve iki dondurulmuş embriyo transferinden sonra, embriyolar dondurulup kullanılabildiğinde çiftlerin yaklaşık yarısının çocuğu oldu (tüm endikasyonlar).

Derinlemesine makale

Almanya, Avusturya ve İsviçre’de donmuş embriyo transferi

Dondurulmuş embriyo transferi: doğal veya yapay döngü, 2026 çalışmaları, yaşa göre başarı oranları ve sigorta ödemeleri. Almanya, Avusturya ve İsviçre.

Sık sorulan sorular

Her şey yolunda olduğu hâlde neden hamile kalamıyorum?

Çiftlerin onda üçüne varan kısmında tetkik net bir neden bulmaz (ESHRE 2023). Kılavuzlar bu durumda yaşa ve süreye göre danışmanlıkla beklemeyi ya da hormonal uyarımlı inseminasyonu öneriyor (ESHRE 2023, WHO 2025).

Ne zamandan sonra tetkik yaptırmalıyım?

35 yaşın altında 12 ay sonra, 35 yaşından itibaren 6 ay sonra (ASRM 2023). 40 yaş üzerinde bekleme olmadan doğrudan tüp bebek merkezinde (DACH kılavuzu 2026), düzensiz döngüde veya bilinen ön hastalıklarda da bekleme olmadan (ASRM 2021; NICE 2026).

Sorun daha çok kadında mı, erkekte mi?

1980’lerden 8.500 çiftle yapılan bir WHO çalışmasında sorun %30,6 oranında yalnızca kadında, %18,7 oranında yalnızca erkekte ve %26,3 oranında her ikisindeydi (WHO 2025). Çiftlerin yaklaşık yarısında erkek faktörü rol oynar (EAU 2026).

İnfertilitede sağlık sigortası kurumu ne öder?

Nedene yönelik tetkikleri Almanya’da yasal sağlık sigortası kurumları tamamen öder (familienplanung.de 2026; § 27 SGB V). HyCoSy’yi uygulama bilgilerine göre bazı merkezler özel olarak faturalandırır, tıbbi bir gerekçe olmadan yapılan AMH testi ise hastanın kendi ödediği bir hizmettir. Evlilik ve yaş sınırları ile %50’lik destek, ancak yardımcı üreme tedavisinde geçerlidir (§ 27a SGB V).

Hashimoto doğurganlığı etkileyebilir mi?

TPO antikorları biraz daha yüksek bir düşük riskiyle birlikte görülür (ATA 2026). Tiroid işlevi normalken levotiroksin çocuk sahibi olma şansını ise artırmaz (TABLET çalışması: %37,4’e karşı %37,9 canlı doğum). Gerçek bir yetersizlik gebelikten önce tedavi edilir (DACH kılavuzu 2026).

PMOS (eski adıyla PCOS) ile hamile kalınabilir mi?

Evet. İsveç’te yapılan uzun süreli bir çalışmada, hamile kalmak isteyen PCOS’lu kadınların %86,7’sinin en az bir çocuğu oldu (Hudecova 2009). Yumurtlama olmuyorsa uluslararası kılavuza, WHO’ya ve Alman PCOS kılavuzuna göre ilk seçenek letrozoldür (off-label) (AWMF 089-004). DACH kılavuzu 2026 letrozol veya klomifen diyor (AWMF 015-085).

Stres infertiliteye yol açar mı?

Net bir kanıt yoktur, çalışmalar birbiriyle çelişiyor (DACH kılavuzu 2026). İnfertilite tedavisi gören 3.583 kadınla yapılan bir metaanalizde, tedavi öncesindeki kaygı veya çökkünlüğün sonuca etkisi yoktu (Boivin 2011).

Düşükten sonra bekleme süresi baştan mı başlar?

Hayır. Bekleme sürecinde düşük veya dış gebelik, tetkike kadar geçen süreyi yeniden başlatmaz (NICE NG257, 1.16.7). Almanca kılavuza göre, aksini gerektiren bir durum yoksa yeni bir deneme için beklemek gerekmez (AWMF 015-076). WHO 2007’de, tek bir çalışmaya dayanarak, en az 6 ay önermişti. Bir metaanaliz, daha kısa aralıkta yeni düşüklerin daha seyrek olduğunu buldu (Kangatharan 2017).

Kaynaklar

Kılavuzlar ve görüş bildirileri

• AWMF 015-085, Yardımcı üreme öncesi tanı ve tedavi, DGGG, OEGGG, SGGG, Sürüm 2.0, 2026
• AWMF 015-050, Tekrarlayan spontan düşükler, Sürüm 2.0, 2026
• AWMF 015-076, Erken gebelik kaybı, Sürüm 1.2, 2025
• AWMF 015-045, Endometriozis, Sürüm 5.1, 2025
• AWMF 089-004, Polikistik over sendromu, Sürüm 1.1, 2025
• WHO infertilite kılavuzu, öneriler, Hum Reprod 2026
• ICMART, International Glossary on Infertility and Fertility Care 2025, Hum Reprod 2026
• NICE NG257, Fertility problems, NICE, 31 Mart 2026
• NICE NG257, Defining infertility and initial assessment, NICE, 2026
• NICE NG73, Endometriosis, Recommendations, NICE, 2024
• WHO, Report of a technical consultation on birth spacing, 2007
• Fertility evaluation of infertile women, ASRM, 2021
• Definition of infertility, ASRM, 2023
• Optimizing natural fertility, ASRM, 2022
• Subclinical hypothyroidism in the infertile female population, ASRM, 2024
• Tobacco or marijuana use and infertility, ASRM, 2024
• Uterine septum, a guideline, ASRM, 2024
• Diagnosis and treatment of luteal phase deficiency, ASRM ve SREI, 2026
• Recurrent pregnancy loss, ASRM, 2026
• ATA 2026 Guidelines, Thyroid Disease in Preconception and Pregnancy, Thyroid 2026
• ESHRE kılavuzu Unexplained infertility, Hum Reprod 2023
• ESHRE kılavuzu Endometriosis, Hum Reprod Open 2022
• ESHRE kılavuzu Ovarian Stimulation 2025, Hum Reprod 2026
• ESHRE kılavuzu Recurrent pregnancy loss 2022, Hum Reprod Open 2023
• Uluslararası PCOS kılavuzu 2023, Teede HJ ve ark., Hum Reprod 2023
• PCOS için yeni ad PMOS, Teede HJ ve ark., Lancet 2026
• EAU Guidelines Male Infertility, European Association of Urology, 2026
• Fact sheet Polycystic ovary syndrome, WHO, 2026
• Fact sheet Endometriosis, WHO, 2025
• Gebelik öncesinde ve gebelikte iyot, Gesund ins Leben ağı, 2026
• Gebelik öncesinde ve gebelikte folik asit, Gesund ins Leben ağı, 2026

Çalışmalar ve kayıt sistemleri

• Alman IVF Kayıt Sistemi, Yıllık Rapor 2024
• Cox CM ve ark., Infertility prevalence 1990 to 2021, Hum Reprod Open 2022
• Passet-Wittig J ve ark., Almanya’da infertilite görülme sıklığı, J Reproduktionsmed Endokrinol 2016
• Hudecova M ve ark., Long-term reproductive outcome in PCOS, Hum Reprod 2009
• Legro RS ve ark., Letrozole versus clomiphene in PCOS, NEJM 2014
• Dhillon-Smith RK ve ark., TABLET çalışması, NEJM 2019
• van Dijk MM ve ark., T4LIFE çalışması, Lancet Diabetes Endocrinol 2022
• Wang H ve ark., TPO antikorlarında ve IVF’de levotiroksin, JAMA 2017
• Dreyer K ve ark., H2Oil çalışması, NEJM 2017
• Tur-Kaspa I ve ark., İnfertilitede sonohisterografi, Fertil Steril 2006
• Pritts EA ve ark., Fibroids and infertility, Fertil Steril 2009
• Pérez-Medina T ve ark., Polipler ve inseminasyon, Hum Reprod 2005
• Rikken JFW ve ark., TRUST çalışması, Hum Reprod 2021
• Marcoux S ve ark., Hafif endometriozisde laparoskopi, NEJM 1997
• Chen I ve ark., Endometriozis ameliyatında hormonal baskılama, Cochrane 2020
• Hamdan M ve ark., Endometriozis ve ART, Obstet Gynecol 2015
• Cozzolino M ve ark., Adenomiyozis ve IVF, metaanaliz 2022
• Vercellini P ve ark., Adenomiyozis ve IVF, Hum Reprod 2014
• van der Steeg JW ve ark., Kilo fazlalığı ve spontan gebelik, Hum Reprod 2008
• Boivin J ve ark., Emotional distress and ART outcome, BMJ 2011
• Crawford NM ve ark., Luteal faz ve doğal doğurganlık, Fertil Steril 2017
• Wilcox AJ ve ark., Incidence of early loss of pregnancy, NEJM 1988
• Magnus MC ve ark., Maternal age and risk of miscarriage, BMJ 2019
• Kangatharan C ve ark., Düşükten sonra bir sonraki gebelikle arasındaki süre, Hum Reprod Update 2017
• Lund M ve ark., Tekrarlayan düşüklerde prognoz, Obstet Gynecol 2012

Hukuk, sağlık hizmeti ve ilaçlar

• Masrafları kim karşılar?, familienplanung.de, 2026
• Kadında tetkikler, familienplanung.de, 2026
• § 27 SGB V
• § 27a SGB V
• Yapay döllenme yönergesi, G-BA
• IVF Fonu Kanunu, RIS Avusturya
• KLV Ek 1, BAG İsviçre, 2026
• Letrozol 2,5 mg ilaç prospektüsü, Ağustos 2023 itibarıyla
• Klomifen 50 mg ilaç prospektüsü, Ağustos 2016 itibarıyla
• Kabergolin 0,5 mg ilaç prospektüsü, Nisan 2023 itibarıyla
• Levotiroksin 50/100 µg ilaç prospektüsü, Kasım 2023 itibarıyla
• Reçeteli ilaç yönetmeliği (Arzneimittelverschreibungsverordnung), Ek 1, 4 Ekim 2026’da erişildi