Część naszego poradnika: Sztuczne zapłodnienie

Ta strona dotyczy Niemiec, Austrii i Szwajcarii.

Między 35. a 45. rokiem życia liczby związane z ciążą zmieniają się z roku na rok wyraźnie. Szansa na cykl maleje, a ryzyko poronienia rośnie. W Niemczech i Austrii z 40. urodzinami kończy się ponadto udział kasy chorych w kosztach IVF i ICSI, z nielicznymi wyjątkami.

Znajdziesz tu najważniejsze wskaźniki dla każdego roku życia od 35 do 45 lat, każdy ze źródłem i z grupą, którą policzono. Wiele liczb w internecie pochodzi ze starych broszur bez źródła pierwotnego albo miesza definicje. Dlatego przy każdej wartości podajemy, czego dotyczy.

Wszystkie wartości to średnie badanych grup, które od 40. roku życia obejmują czasem tylko kilkadziesiąt kobiet. Nie przewidują, jak będzie w twoim przypadku, i nie zastępują porady lekarskiej.

Wszystkie lata życia w skrócie

Tabela zestawia cztery wskaźniki dla każdego roku życia. Kolumny pochodzą z różnych badań, w których badano różne grupy. Co dokładnie policzono, opisują uwagi pod odnośnikami do poszczególnych lat życia.

Wiek Naturalnie: szansa na cykl / po 12 cyklach Poronienie, rozpoznane ciąże (Norwegia) Żywe urodzenie na transfer zarodka (IVF/ICSI, własne komórki jajowe) Zarodki z nieprawidłowościami chromosomalnymi
35 16,2% / 82% (grupa od 34 do 35 lat) ok. 13% 26,9% 34,5%
36 14,5% / 76% (grupa od 36 do 37 lat) ok. 15% 24,7% 35,5%
37 14,5% / 76% (grupa od 36 do 37 lat) ok. 17% 22,5% 42,6%
38 13,2% / 71% (grupa od 38 do 39 lat) ok. 19% 20,1% 47,9%
39 13,2% / 71% (grupa od 38 do 39 lat) ok. 22% 17,0% 52,9%
40 8,6% / 54% (grupa od 40 do 41 lat) ok. 27% 13,4% 58,2%
41 8,6% / 54% (grupa od 40 do 41 lat) ok. 31% 11,1% 68,9%
42 6,6% / 48% (grupa od 42 do 44 lat) ok. 35% 7,4% 75,1%
43 6,6% / 48% (grupa od 42 do 44 lat) ok. 39% 5,0% 83,4%
44 6,6% / 48% (grupa od 42 do 44 lat) ok. 46% 3,0% 88,2%
45 brak danych 53,6% (grupa od 45 lat) 1,1% (grupa od 45 lat) 84,3% (tylko 39 biopsji)

Źródła: Steiner i Jukic 2016 (szansa naturalna), Magnus i wsp. 2019 (poronienie), Niemiecki Rejestr IVF (Deutsches IVF-Register, D·I·R), rocznik 2024, cykle ze świeżym transferem 2019 do 2023, obliczenia własne na podstawie s. 26 i 27 (żywe urodzenie na transfer), Franasiak i wsp. 2014 (zarodki). Odsetki poronień po IVF i ICSI podane w tekście to również obliczenia własne: średnia ważona z tabeli IVF i tabeli ICSI, w odniesieniu do ciąż klinicznych. Dla 35 do 39 lat wartości dla poszczególnych lat odczytano z wykresu rejestru, wartość dla całej grupy wynosi 24,3%. Rejestr nie obejmuje wczesnych strat biochemicznych.

Przejdź od razu do swojego roku życia:

Jak czytać tabelę:

  • Szansa naturalna: kohorta amerykańska obejmująca 960 kobiet w wieku od 30 do 44 lat bez znanej niepłodności. Liczono dodatni test ciążowy, a więc także ciąże, które wcześnie się kończą. Badanie tworzy tylko grupy wiekowe, od 40. roku życia z małymi grupami (37 i 14 kobiet). Dla 42 do 44 lat 95% przedział ufności po 12 cyklach sięga od 24 do 80%. Dla 45 lat nie ma danych.
  • Poronienie: wszystkie ciąże zarejestrowane w norweskich rejestrach zdrowia w latach 2009 do 2013 (421 201), poronienia od 6. tygodnia do mniej niż 20. tygodnia ciąży. Brakuje bardzo wczesnych strat bez kontaktu z opieką specjalistyczną, wartości skorygowano o przerwania ciąży. Wartości dla poszczególnych lat odczytano z wykresu badania, stąd „ok.”. Dla 45 lat podano wartość tabelaryczną dla grupy od 45 lat.
  • Żywe urodzenie na transfer zarodka: wyłącznie kobiety w leczeniu niepłodności z własnymi komórkami jajowymi, IVF i ICSI łącznie. Mianownikiem jest transfer, a nie rozpoczęte leczenie. W zależności od wieku w latach 2019 do 2023 około 20% (35 do 39 lat) do 28% (od 45 lat) punkcji jajników nie doprowadziło do transferu (obliczenia własne na podstawie s. 26 i 27). Wiersz 45 dotyczy wszystkich kobiet od 45 lat.
  • Zarodki z nieprawidłowościami chromosomalnymi: 15 169 biopsji zarodków w stadium blastocysty z jednego ośrodka w USA, a więc tylko od kobiet, których zarodki rozwinęły się tak daleko. Dla 45 lat tabela badania jest wewnętrznie sprzeczna.
  • Kolumny pochodzą z różnych krajów i lat i nie da się ich ze sobą zestawiać w obliczeniach.

Ciąża w wieku 35 lat

W kohorcie amerykańskiej Steinera i Jukic średnia szansa na cykl w wieku 34 do 35 lat wynosiła 16,2%. Po 12 cyklach test ciążowy był dodatni u 82% kobiet. Model obliczeniowy Leridona liczy tylko poczęcia prowadzące do porodu i dla początku starań w wieku 35 lat podaje 66% w pierwszym roku.

W Norwegii w wieku 35 lat poronieniem kończyło się ok. 13% rozpoznanych ciąż.

Po IVF lub ICSI z własnymi komórkami jajowymi, według Niemieckiego Rejestru IVF, 35,5% transferów zarodka kończyło się ciążą kliniczną, a 26,9% żywym urodzeniem. Ok. 19% tych ciąż kończyło się poronieniem (odczytano z wykresu rejestru).

Od 35. roku życia towarzystwa naukowe zalecają diagnostykę, jeśli po 6 miesiącach nie udało się zajść w ciążę. Jeśli starania o dziecko nie są jeszcze aktualne, tematem może być zamrażanie komórek jajowych (social freezing). Model obliczeniowy Goldmana (2017) zakłada do 35. roku życia około 12 dojrzałych komórek jajowych, aby uzyskać 75% szansy na co najmniej jedno żywe urodzenie. Sami autorzy uważają, że ich wartości mogą być zbyt optymistyczne.

W Niemczech ustawowa kasa chorych pokrywa małżeństwom 50% kosztów maksymalnie trzech prób IVF lub ICSI. W Austrii Fundusz IVF pokrywa 70%, od 35. roku życia w drugim stopniu taryfowym. Szwajcarskie ubezpieczenie podstawowe nie płaci za IVF, ale pokrywa do trzech inseminacji na jedną ciążę.

Ciąża w wieku 36 lat

Kohorta Steinera i Jukic łączy 36 i 37 lat: 14,5% szansy na cykl i 76% dodatnich testów po 12 cyklach. To na cykl około jedną piątą mniej niż u kobiet w wieku od 30 do 31 lat. W drugiej kohorcie z Ameryki Północnej (Wesselink 2017) w ciążę w ciągu 12 cykli zaszło 74,8% kobiet w wieku od 34 do 36 lat.

Ryzyko poronienia w Norwegii w wieku 36 lat wynosiło ok. 15%.

Według Niemieckiego Rejestru IVF w wieku 36 lat po IVF lub ICSI 33,1% transferów kończyło się ciążą kliniczną, a 24,7% żywym urodzeniem. Ok. 21% ciąż kończyło się poronieniem.

Diagnostyka zawsze dotyczy obojga partnerów, należy do niej seminogram. Dla zamrażania komórek jajowych model Goldmana zakłada w wieku 36 lat około 16 dojrzałych komórek jajowych, aby uzyskać 75% szansy. Od 36 lat model przyjmuje, że rozmrażanie przeżywa 85% komórek jajowych, u młodszych kobiet 95%.

Szwajcaria nie zna stałej granicy wieku dla leczenia. Para musi jednak najprawdopodobniej móc zajmować się dzieckiem do jego pełnoletności.

Ciąża w wieku 37 lat

Dla 37 lat obowiązują te same wartości kohorty co dla 36: 14,5% na cykl i 76% po 12 cyklach. Po 6 cyklach w tej grupie wiekowej test był dodatni u 69%.

W wieku 37 lat w Norwegii poronieniem kończyło się ok. 17% rozpoznanych ciąż.

W Niemieckim Rejestrze IVF odsetek żywych urodzeń na transfer zarodka w wieku 37 lat wynosił 22,5%, a odsetek ciąż klinicznych 31,3%. Ok. 24% tych ciąż kończyło się poronieniem. U Franasiaka nieprawidłowości chromosomalne miało w wieku 37 lat już 42,6% zarodków, w wieku 36 lat jeszcze 35,5%.

Dla zamrażania komórek jajowych model Goldmana zakłada w wieku 37 lat około 20 dojrzałych komórek jajowych, aby uzyskać 75% szansy. Rzeczywisty przebieg pokazuje badanie hiszpańskie (Cobo 2016). Kobiety, które zamroziły komórki jajowe od 36. roku życia i wykorzystały 10 z nich, osiągnęły skumulowany odsetek żywych urodzeń 29,7%, kobiety do 35 lat 60,5%. Po średnio 2,1 roku przechowywania po swoje komórki jajowe wróciło dopiero 9,3% wszystkich kobiet.

W Austrii Fundusz IVF płaci tylko przy określonych przyczynach: w jajowodach, przy endometriozie, przy zespole policystycznych jajników lub po stronie mężczyzny.

Ciąża w wieku 38 lat

W wieku 38 i 39 lat średnia szansa na cykl wynosiła u Steinera i Jukic 13,2%, po 12 cyklach test był dodatni u 71%. Mediana czasu do ciąży wynosiła 4 miesiące, poniżej 38 lat było to 3 miesiące. W kohorcie Wesselink w ciążę w ciągu 12 cykli zaszło 67,4% kobiet w wieku od 37 do 39 lat.

Spośród rozpoznanych ciąż 38-letnich kobiet w Norwegii ok. 19% kończyło się poronieniem.

Po IVF lub ICSI z własnymi komórkami jajowymi Niemiecki Rejestr IVF zanotował w wieku 38 lat ciążę kliniczną po 29,2% transferów i żywe urodzenie po 20,1%. Ok. 26% ciąż kończyło się poronieniem.

Zamrażanie komórek jajowych jest w wieku 38 lat możliwe, ale wartości modelowe spadają. Goldman zakłada około 25 dojrzałych komórek jajowych, aby uzyskać 75% szansy, przy 10 komórkach jajowych model daje 45%. Amerykańskie towarzystwo ASRM pisze, że wartości rezerwy jajnikowej, takich jak AMH, nie powinno się wykorzystywać do zachęcania do zamrażania komórek jajowych. Bardziej wiarygodny jest według ASRM wiek. Ustawowa kasa chorych płaci za zamrożenie tylko przy chorobie, której leczenie może uszkodzić komórki rozrodcze (§ 27a ust. 4 niemieckiego kodeksu socjalnego V, Sozialgesetzbuch V, SGB V).

Ciąża w wieku 39 lat

Dla 39 lat obowiązują te same wartości kohorty co dla 38: 13,2% na cykl i 71% po 12 cyklach. Na cykl to około 30% mniej niż u kobiet w wieku od 30 do 31 lat.

W Norwegii ryzyko poronienia w wieku 39 lat wynosiło ok. 22%.

W wieku 39 lat Niemiecki Rejestr IVF zanotował w latach 2019 do 2023 więcej transferów zarodka niż w jakimkolwiek innym roku życia (27 193). Na 100 transferów z własnymi komórkami jajowymi około 26 kończyło się ciążą kliniczną, a 17 żywym urodzeniem. Ok. 31% tych ciąż kończyło się poronieniem.

Dla wielu transferów rejestr podaje dla 35 do 39 lat (2020 do 2023) po pierwszym transferze 32,0, a po więcej niż czterech transferach 71,2 ciąży klinicznych na 100 pacjentek. Liczone są ciąże, a nie porody, i jedna kobieta może być liczona wielokrotnie.

W Niemczech kasa chorych sprawdza granicę wieku dla każdego cyklu leczenia, decydujący jest pierwszy dzień cyklu lub stymulacji. Cykl, który zaczyna się przed 40. urodzinami, może jeszcze zostać dofinansowany, jeśli spełnione są pozostałe warunki. W Austrii liczy się wiek na początku próby, trwającą próbę wolno dokończyć.

Para po czterdziestce na jesiennym spacerze w lesie

Ciąża w wieku 40 lat

W wieku 40 i 41 lat średnia szansa na cykl wynosiła u Steinera i Jukic 8,6%. Po 6 cyklach test był dodatni u 47% kobiet, po 12 cyklach u 54%. Często cytowane „poniżej 5% na cykl” pochodzą z broszury dla pacjentów ASRM z 2012 roku, która nie podaje źródła pierwotnego. Rozpowszechnione 44% w pierwszym roku odpowiada modelowi Leridona, który liczy tylko poczęcia z późniejszym porodem.

W Norwegii w wieku 40 lat poronieniem kończyło się ok. 27% rozpoznanych ciąż.

Po IVF lub ICSI z własnymi komórkami jajowymi w wieku 40 lat 13,4% transferów zarodka kończyło się żywym urodzeniem, a 22,5% ciążą kliniczną (Niemiecki Rejestr IVF). Poronieniem kończyło się 36,1% ciąż. Podczas jednej punkcji jajników pobrano średnio 6,8 komórki jajowej (IVF) lub 7,0 komórki jajowej (ICSI), w wieku od 35 do 39 lat było to 8,3 i 8,8.

Brytyjskie wytyczne NICE zalecają od 36. roku życia skierowanie do specjalistycznej poradni już podczas pierwszej wizyty u lekarza.

Z 40. urodzinami w Niemczech kończy się ustawowe roszczenie. AOK Baden-Württemberg świadczy również później, jeśli oboje partnerzy są tam ubezpieczeni, a plan leczenia lekarz potwierdza jako dający szansę powodzenia i bez szczególnych zagrożeń. Program BKK Kinderwunsch daje po przeprowadzonym transferze dopłatę 800 € (IVF) lub 1000 € (ICSI). W Austrii dofinansowanie z Funduszu IVF się kończy.

Ciąża w wieku 41 lat

Dla 41 lat obowiązuje u Steinera i Jukic ta sama grupa co dla 40: 8,6% na cykl i 54% po 12 cyklach. Kohorta Wesselink wykazała u kobiet od 40 lat o 60% mniejszą szansę na cykl niż u kobiet w wieku od 21 do 24 lat, po 12 cyklach w ciąży było 55,5%. Obie grupy są małe (odpowiednio 37 i 38 kobiet).

W wieku 41 lat w Norwegii poronieniem kończyło się ok. 31% rozpoznanych ciąż.

W wieku 41 lat po IVF lub ICSI z własnymi komórkami jajowymi żywym urodzeniem kończył się dobry co dziesiąty transfer zarodka (11,1%, Niemiecki Rejestr IVF). Ciążę kliniczną odnotowano po 20,1% transferów, 40,2% tych ciąż kończyło się poronieniem. U Franasiaka w wieku 41 lat nieprawidłowości chromosomalne miało już 68,9% zarodków.

Dla programu BKK Kinderwunsch 41 lat to ostatni rok: roszczenie przysługuje do dnia przed 42. urodzinami i tylko w uczestniczących BKK i ośrodkach. Leki i świadczenia dodatkowe opłacasz sama lub sam. Dawstwo komórek jajowych jest w Niemczech i Szwajcarii zakazane. W Austrii jest dozwolone, jeśli własne komórki jajowe nie nadają się do rozrodu. Również inne kraje europejskie na nie zezwalają, na własnych warunkach (zobacz w wieku 45 lat).

Ciąża w wieku 42 lat

Dla 42 do 44 lat kohorta Steinera i Jukic łączy trzy lata: 6,6% na cykl, 29% dodatnich testów po 6 i 48% po 12 cyklach. Wartość opiera się na zaledwie 14 kobietach, przedział ufności po 12 cyklach sięga od 24 do 80%. Mediana czasu od 42. roku życia wynosiła ponad 12 miesięcy.

W Norwegii w wieku 42 lat poronieniem kończyło się ok. 35% rozpoznanych ciąż. Starsze duńskie badanie rejestrowe (1978 do 1992) liczy także ciąże pozamaciczne i urodzenia martwe: w wieku 42 lat łącznie 54,5% chcianych ciąż kończyło się stratą.

Po IVF lub ICSI z własnymi komórkami jajowymi w wieku 42 lat, według Niemieckiego Rejestru IVF, 15,2% transferów kończyło się ciążą kliniczną, a 7,4% żywym urodzeniem. Poronieniem kończyło się 47,1% ciąż. U Franasiaka jedna trzecia 42-latek nie miała ani jednego zarodka bez nieprawidłowości chromosomalnych.

W Niemczech w wieku 42 lat zostaje tylko AOK Baden-Württemberg, której statut nie podaje górnej granicy wieku. Brzmienie pozostawia otwartą kwestię, ile pokrywa po 40. roku życia: pełne 75% (50% udziału kasy plus 25% świadczenia statutowego) czy tylko dodatkowe 25%. Dawstwo komórek jajowych jest w Austrii możliwe do dnia przed 45. urodzinami, jeśli własne komórki jajowe nie nadają się do rozrodu (przegląd ośrodków).

Ciąża w wieku 43 lat

Pojedynczych lat życia kohorta Steinera i Jukic dla szansy naturalnej nie podaje w żadnym wieku, od 42 lat łączy nawet trzy lata. Dla 43 lat obowiązuje więc wartość grupy od 42 do 44 lat: 6,6% na cykl i 48% po 12 cyklach, przy zaledwie 14 kobietach.

Ryzyko poronienia wszystkich rozpoznanych ciąż w Norwegii w wieku 43 lat wynosiło ok. 39%.

W Niemieckim Rejestrze IVF w wieku 43 lat ponad połowa ciąż klinicznych po IVF lub ICSI kończyła się poronieniem (51,2%). Na transfer zarodka z własnymi komórkami jajowymi odsetek ciąż wynosił 11,5%, odsetek żywych urodzeń 5,0%. U Franasiaka nieprawidłowości chromosomalne miało 83,4% zarodków.

Różnicę w stosunku do dawstwa komórek jajowych pokazują dane z Wielkiej Brytanii. W latach 2018 do 2019 odsetek żywych urodzeń u kobiet w wieku od 43 do 44 lat wynosił z własnymi komórkami jajowymi 5% na przeniesiony zarodek, z komórkami jajowymi od dawczyni 35% (HFEA). Ponieważ brytyjski urząd liczy na zarodek, a nie na transfer, wartości nie są wprost porównywalne z rejestrem niemieckim.

Wytyczne regionu DACH (Niemcy, Austria i Szwajcaria) z 2026 roku zalecają kobietom po 40. roku życia natychmiastową diagnostykę w ośrodku medycyny rozrodu. Dla dawstwa komórek jajowych w Austrii obowiązują te same warunki co w wieku 42 lat, kosztów dawstwa Fundusz IVF nie pokrywa.

Ciąża w wieku 44 lat

Również dla 44 lat jest tylko wartość grupy od 42 do 44 lat: 6,6% szansy na cykl i 48% dodatnich testów po 12 cyklach.

Ryzyko poronienia w Norwegii w wieku 44 lat wynosiło ok. 46%.

W wieku 44 lat po IVF lub ICSI, według Niemieckiego Rejestru IVF, 3,0% transferów kończyło się żywym urodzeniem, a 8,8% ciążą kliniczną. Ponad sześć na dziesięć tych ciąż kończyło się poronieniem (61,6%). Podczas jednej punkcji jajników pobrano średnio 4,9 komórki jajowej (IVF) lub 4,7 komórki jajowej (ICSI). W odniesieniu do punkcji jajników, a nie do transferu, odsetek ciąż po IVF wynosił 7,8%.

U Franasiaka w wieku 44 lat nieprawidłowości chromosomalne miało 88,2% zarodków. 53% 44-latek nie miało ani jednego zarodka bez nieprawidłowości.

Dla dawstwa komórek jajowych w Austrii 44 lata to ostatni możliwy rok: leczenie musi zacząć się przed 45. urodzinami, własne komórki jajowe nie mogą nadawać się do rozrodu, a dawczyni może oddać komórki jajowe tylko między 18. a 30. urodzinami. W Niemczech i Szwajcarii pozostaje zakazane. W przypadku kasy chorych w porównaniu z 42 i 43 latami nic się nie zmienia.

Ciąża w wieku 45 lat

Dla naturalnej ciąży od 45 lat badanie kohortowe Steinera i Jukic nie dostarcza danych, wiarygodnych liczb na cykl nie ma. W Norwegii od 45. roku życia poronieniem kończyło się 53,6% rozpoznanych ciąż.

Niemiecki Rejestr IVF łączy wszystkie kobiety od 45 lat w jedną grupę. W latach 2019 do 2023 ciążą kliniczną kończyło się tam 3,8% z 2502 transferów z własnymi komórkami jajowymi, a żywym urodzeniem 1,1%. Poronieniem kończyło się 68,4% ciąż. W 2023 roku po 462 transferach było 21 ciąż i 2 porody. Po 388 inseminacjach od 45 lat Niemiecki Rejestr Inseminacji (Deutsches Register für Insemination, DERI) nie odnotował żadnego porodu.

Z komórkami jajowymi od dawczyni liczby wyglądają inaczej. W Wielkiej Brytanii odsetek żywych urodzeń u kobiet w wieku od 45 do 50 lat wynosił z własnymi komórkami jajowymi 4% na przeniesiony zarodek, z komórkami jajowymi od dawczyni 30% (HFEA, 2018 do 2019). W 2019 roku komórek jajowych od dawczyni używało tam 57% kobiet w wieku od 45 do 50 lat będących w leczeniu.

Prawnie od 45. roku życia robi się ciaśniej. W Austrii dawstwo komórek jajowych jest możliwe tylko przy rozpoczęciu leczenia przed 45. urodzinami. W Niemczech i Szwajcarii jest zakazane, Szwajcaria planuje jednak jego dopuszczenie. W innych krajach europejskich jest dozwolone, najwięcej cykli z dawstwem komórek jajowych w Europie zgłosiły w 2019 roku Hiszpania, Czechy i Rosja (ESHRE). Przegląd ośrodków znajdziesz w części dawstwo komórek jajowych.

Dlaczego szanse maleją z wiekiem

Równolegle zachodzą dwie zmiany: liczba komórek jajowych się zmniejsza, a rośnie odsetek komórek jajowych z nieprawidłową liczbą chromosomów.

Według amerykańskiego towarzystwa ACOG przy urodzeniu jest założonych od 1 do 2 milionów komórek jajowych, w okresie dojrzewania jeszcze od 300 000 do 500 000, w wieku 37 lat około 25 000, a w wieku 51 lat około 1000. Model Wallace i Kelsey podaje na jeden jajnik średnio 65 000 uśpionych pęcherzyków w wieku 25 lat i 16 000 w wieku 35 lat. W wieku 30 lat zostaje więc jeszcze około 12% wartości szczytowej, w wieku 40 lat około 3%, przy dużych różnicach między poszczególnymi kobietami. Niemiecki Rejestr IVF również pokazuje ten spadek: w wieku od 35 do 39 lat podczas jednej punkcji jajników pobierano średnio od 8,3 do 8,8 komórki jajowej, od 45 lat już tylko od 4,0 do 4,2.

U Franasiaka odsetek zarodków z nieprawidłowościami chromosomalnymi był najniższy w wieku od 26 do 30 lat (od 20,7 do 27,1%), w wieku 40 lat wynosił 58,2%. Według ASRM około 50 do 60% poronień w pierwszym trymestrze wynika z nieprawidłowej liczby chromosomów. Stwierdzono ją mniej więcej w połowie badanych poronień u kobiet poniżej 35 lat i w 75% poronień u kobiet po 40. roku życia (ASRM 2026). ASRM podsumowuje, że w wieku 40 lat płodność jest mniej więcej o połowę niższa niż pod koniec dwudziestki lub na początku trzydziestki. Okno płodności w cyklu przy tym się nie skraca, ale szansa na dzień maleje (Dunson 2002).

Wartość AMH we krwi odzwierciedla liczbę dojrzewających pęcherzyków, a nie ich jakość. Nie przewiduje ciąży naturalnej. Zbadano 750 kobiet w wieku od 30 do 44 lat bez znanej niepłodności, które starały się o ciążę nie dłużej niż trzy miesiące: kobiety z niską wartością AMH nie miały po 12 cyklach rzadziej dodatniego testu ciążowego (Steiner 2017). Sztywne granice, takie jak „poniżej 1,0 ng/ml”, również nie pasują do danych referencyjnych. U zdrowych kobiet w wieku od 40 do 44 lat, które się nie zabezpieczały, mediana w badaniu referencyjnym popularnego testu laboratoryjnego (Roche Elecsys) wynosiła 0,88 ng/ml. Jak wartości rozkładają się według wieku, pokazuje nasza Tabela norm AMH.

Jak długo trwa to w wieku 40 lat?

U Steinera i Jukic mediana czasu do dodatniego testu ciążowego wynosiła:

Wiek Mediana czasu do ciąży
poniżej 38 lat 3 miesiące
od 38 do 39 lat 4 miesiące
od 40 do 41 lat 8 miesięcy
od 42 do 44 lat ponad 12 miesięcy

Mediana oznacza: połowa kobiet była do tego czasu w ciąży, druga połowa później albo wcale. Po 12 cyklach test był dodatni u 54% kobiet w wieku od 40 do 41 lat. W kohorcie Wesselink u kobiet od 40 lat było to po 6 cyklach 27,6%, a po 12 cyklach 55,5%.

Dłuższe okresy uwzględnia model obliczeniowy Leridona (2004), który liczy tylko poczęcia z późniejszym żywym urodzeniem. Przy początku starań w wieku 40 lat według modelu osiąga to 44% w pierwszym roku i 64% w ciągu czterech lat, w wieku 35 lat jest to 66 i 84%. Te same wartości dla pierwszego roku podaje familienplanung.de bez wskazania źródła i mówi przy tym o „ciąży”. Leczenie niepłodności według modelu wyrównuje tylko część porodów traconych przez późniejsze starania: przy odłożeniu z 35 na 40 lat mniej niż 30%.

Brytyjskie wytyczne NICE podają dla par z kobietą w wieku od 35 do 39 lat 82% ciąż po jednym roku i 90% po dwóch latach. Dla osób powyżej 39 lat ich tabela nie zawiera wartości. Według Dunsona (2004) u kobiet w wieku od 35 do 39 lat, w zależności od wieku mężczyzny, od 18 do 28% par nie zaszło w ciążę w 12 cyklach. Spośród par bez ciąży w pierwszym roku od 43 do 63% zaszło w ciążę w drugim roku.

Liczby się różnią, ponieważ badania liczą różne rzeczy. Steiner i Wesselink uwzględniają dodatnie testy, Leridon tylko poczęcia z późniejszym porodem.

Klepsydra na drewnianym biurku jako symbol czynnika czasu w staraniach o dziecko

Ryzyko w ciąży w zależności od wieku

Dwa rodzaje ryzyka dają się dla każdego roku życia dobrze opisać liczbami: poronienie i trisomia 21 u dziecka.

Wiek Poronienie (wszystkie rozpoznane ciąże) Trisomia 21 na żywe urodzenie (bez diagnostyki prenatalnej)
35 ok. 13% 1 do 353
36 ok. 15% 1 do 268
37 ok. 17% 1 do 200
38 ok. 19% 1 do 149
39 ok. 22% 1 do 112
40 ok. 27% 1 do 86
41 ok. 31% 1 do 68
42 ok. 35% 1 do 55
43 ok. 39% 1 do 46
44 ok. 46% 1 do 40
45 53,6% (grupa od 45 lat) 1 do 36

Źródła: Magnus i wsp. 2019, Norwegia 2009 do 2013, wartości dla poszczególnych lat odczytane z wykresu. Morris i wsp. 2002 z korektą 2005: częstość przy żywym urodzeniu bez diagnostyki prenatalnej i przerwania ciąży, Anglia i Walia 1989 do 1998, obliczona ze wzoru modelu. Dla porównania: 1 do 1340 w wieku 25 lat, 1 do 939 w wieku 30 lat.

Starsze duńskie badanie rejestrowe wykazało dla wieku od 40 do 44 lat odsetek poronień samoistnych 40,8%, a od 45 lat 74,7%. Uwzględniono tam tylko poronienia z przyjęciem do szpitala.

Znaczenie mają również wcześniejsze poronienia. W Norwegii u kobiet bez wcześniejszej ciąży poronieniem kończyło się 11,6% ciąż. Po bezpośrednio poprzedzającym poronieniu było to 19,8%, po dwóch z rzędu 27,7%, a po trzech lub więcej z rzędu 41,9% (Magnus 2019). Jak może wyglądać dalsza droga po stracie, wyjaśnia nasz artykuł Zajście w ciążę po poronieniu.

Informacja G-BA dla ubezpieczonych o teście z krwi na trisomie liczy na 10 000 ciąż, a nie na urodzenie, i w grubszych grupach wiekowych. Podaje dla kobiet w ciąży w wieku od 35 do 39 lat 52 przypadki zespołu Downa, 10 trisomii 18 i 4 trisomii 13, dla kobiet powyżej 40 lat 163, 41 i 10. Z powyższą tabelą tych wartości nie da się zestawiać w obliczeniach.

Według ACOG od 35. roku życia częściej występują ponadto cukrzyca ciążowa, nadciśnienie i stan przedrzucawkowy, a także cesarskie cięcia. W Niemczech wytyczne G-BA dotyczące opieki w ciąży (Mutterschafts-Richtlinie) wymieniają jako przykłady ciąż ze szczególną potrzebą nadzoru kobiety rodzące po raz pierwszy powyżej 35 lat i kobiety rodzące kolejny raz powyżej 40 lat, potocznie ciąża wysokiego ryzyka. To samo dotyczy tam ciąży po leczeniu niepłodności. Czy to ma zastosowanie, ocenia lekarka lub lekarz indywidualnie. Wtedy częstsze wizyty kontrolne mogą być wskazane. Jaka opieka jest dla ciebie sensowna, omów z ginekolożką lub ginekologiem.

Kiedy do lekarza?

Towarzystwa naukowe różnicują swoje zalecenia według wieku kobiety:

  • ASRM (2021 i 2023): diagnostyka po 12 miesiącach bez ciąży, od 35. roku życia po 6 miesiącach. Po 40. roku życia może być wskazana szybsza diagnostyka i leczenie.
  • Wytyczne DGGG, OEGGG i SGGG (S2k, wersja 2.0, 2026): 12 miesięcy, po 35. roku życia już 6 miesięcy, po 40. roku życia natychmiastowa diagnostyka w ośrodku medycyny rozrodu.
  • familienplanung.de (BIÖG): kobiety od 35 lat po 6 miesiącach.
  • NICE NG257 (2026): od 36. roku życia skierowanie do specjalistycznej poradni już przy pierwszej wizycie u lekarza.
  • ACOG (2025) przytacza regułę ASRM tak: do 35 lat po roku, od 36 do 40 lat po 6 miesiącach, powyżej 40 lat natychmiast. Granice wieku są tam przesunięte o rok. W stanowisku ASRM z 2023 roku, na które powołuje się ACOG, takiego podziału jednak nie ma.

Przy nieregularnym cyklu lub znanych czynnikach ryzyka, takich jak endometrioza, sensowna jest wcześniejsza wizyta. Jakie przyczyny mogą stać za niepłodnością, wyjaśnia nasz poradnik o niepłodności. Podane okresy to zalecenia lekarskie, a nie zasady kas chorych. Badania przyczyny niepłodności ustawowa kasa chorych pokrywa według familienplanung.de w całości. Jakie pojedyncze świadczenia niektóre gabinety mimo to rozliczają prywatnie, na przykład badanie drożności jajowodów w USG, opisuje artykuł o badaniach płodności u kobiet. Na IVF lub ICSI kasa wymaga dodatkowo konsultacji u lekarki lub lekarza, który sam nie prowadzi leczenia, oraz skierowania do ośrodka z uprawnieniami (§ 27a SGB V). Na pierwszą rozmowę w gabinecie leczenia niepłodności nie zawsze potrzebujesz skierowania.

Lekarka doradza przy laptopie w sprawie możliwości zachowania płodności po 40. roku życia

Badania na początek

Co się bada podczas diagnostyki i ile to kosztuje, wyjaśnia nasz artykuł o badaniach płodności u kobiet. Wytyczne DGGG, OEGGG i SGGG (wersja 2.0, 2026) wymieniają przy niepłodności jako podstawę: wartości hormonów w 2. do 5. dniu cyklu, a mianowicie LH, FSH, TSH, prolaktynę, testosteron całkowity, DHEAS, SHBG, estradiol i AMH, do tego USG przezpochwowe z zliczeniem małych pęcherzyków (AFC). W razie potrzeby następuje ocena jajowodów, zazwyczaj w USG z kontrastem (HyCoSy). Przy podejrzeniu niedrożności, przy infekcji, endometriozie lub wcześniejszej ciąży pozamacicznej wytyczne zalecają laparoskopię z histeroskopią. U partnera należy do tego seminogram.

U kobiet bez niepłodności wartość AMH jest według stanowiska DGGEF, DGRM i BVF mało lub tylko w bardzo ograniczonym stopniu wiarygodna. U kobiet, które przyjmowały tabletki antykoncepcyjne, była w jednym badaniu średnio o 19% niższa (Birch Petersen 2015).

Monitor USG podczas badania płodności

Na czas starań wskazuje przegląd Cochrane (2023): stosunek po dodatnim wyniku testu owulacyjnego z moczu prawdopodobnie zwiększa odsetek żywych urodzeń u kobiet poniżej 40 lat, które starają się krócej niż 12 miesięcy. Pierwszą orientację co do dni płodnych daje nasz Kalkulator dni płodnych. Sieć Gesund ins Leben zaleca kobietom starającym się o dziecko w wersji z 2026 roku 400 µg kwasu foliowego dziennie dodatkowo do diety, od początku starań do końca 12. tygodnia ciąży. Kto nie zaczyna co najmniej 4 tygodnie przed poczęciem, przyjmuje 800 µg. Przy nadwadze obowiązuje ta sama dawka. Szczegóły znajdziesz w artykule Kwas foliowy przy staraniach o dziecko.

Witaminy i suplementy z kwasem foliowym na szafce nocnej

Leczenie i sytuacja prawna w Niemczech, Austrii i Szwajcarii

Monitorowanie cyklu

Najprostszym krokiem jest monitorowanie cyklu w USG, aby stosunek przypadał na owulację. Czasem owulację wspomaga się klomifenem lub letrozolem. Letrozol nie jest w Niemczech w tym celu dopuszczony i jest stosowany off-label.

IUI

Podczas inseminacji (IUI) przygotowane plemniki podaje się bezpośrednio do macicy. Niemiecki Rejestr Inseminacji (DERI) analizuje inseminacje nasieniem partnera według wieku. W latach 2019 do 2023 w wieku od 35 do 39 lat kończyły się one w 9,7% ciążą kliniczną, a w 5,7% żywym urodzeniem. W wieku od 40 do 44 lat było to 6,4% i 2,5%. W Szwajcarii IUI to jedyne leczenie niepłodności, które pokrywa ubezpieczenie podstawowe, najwyżej trzy cykle na jedną ciążę. Więcej w artykule Inseminacja domaciczna (IUI).

IVF i ICSI

IVF i ICSI to metody z największą ilością danych, wartości dla poszczególnych lat życia znajdują się wyżej. Dla wielu transferów Niemiecki Rejestr IVF (2020 do 2023) podaje takie skumulowane ciąże kliniczne na pacjentkę:

Grupa wiekowa po 1 transferze po 2 po 3 po 4 po więcej niż 4
od 35 do 39 lat 32,0% 50,3% 60,5% 65,7% 71,2%
od 40 lat 18,0% 27,6% 32,5% 34,8% 37,5%

Liczone są ciąże, a nie porody, i jedna kobieta może być liczona wielokrotnie. Wartości są więc górną granicą odsetka kobiet, które zaszły w ciążę. Różnicę między metodami wyjaśnia artykuł ICSI vs. IVF, przebieg wyjaśnia nasz poradnik o sztucznym zapłodnieniu. Orientację na podstawie danych rejestru daje Kalkulator in vitro.

PGT-A

Przy PGT-A zarodki bada się przed transferem pod kątem liczby chromosomów. W Niemczech jest to dozwolone tylko w wąskich przypadkach wyjątkowych po zgodzie komisji etycznej (§ 3a niemieckiej ustawy o ochronie embrionów, Embryonenschutzgesetz, ESchG), badanie przesiewowe wyłącznie ze względu na wiek nie jest przewidziane. Austria dopuszcza badanie tylko po trzech lub więcej transferach bez ciąży przy podejrzeniu przyczyny genetycznej, po co najmniej trzech poronieniach lub urodzeniach martwych z prawdopodobną przyczyną genetyczną albo przy poważnym zagrożeniu dziedzicznym. Szwajcaria dopuszcza je, aby rozpoznać cechy chromosomalne, które mogą zaburzyć rozwój zarodka. Więcej w artykule Diagnostyka preimplantacyjna.

Dawstwo komórek jajowych

W Niemczech dawstwo komórek jajowych jest zakazane (§ 1 ustawy o ochronie embrionów). Ministra zdrowia Warken planuje częściowe dopuszczenie dla nadliczbowych komórek jajowych z leczenia niepłodności, projektu ustawy według Ärzteblatt z 27 lutego 2026 nie było. W Austrii jest dozwolone od reformy z 2015 roku, jeśli własne komórki jajowe nie nadają się do rozrodu, a leczenie zaczyna się przed 45. urodzinami. W Szwajcarii jest zakazane, Rada Federalna chce je dopuścić, konsultacje (Vernehmlassung) zaplanowano na II kwartał 2027. W Europie w 2019 roku według ESHRE 50,5% transferów świeżych zarodków ze świeżo oddanych komórek jajowych kończyło się ciążą (nie porodem), wiek biorczyni miał przy tym niewielki wpływ. Przegląd ośrodków znajdziesz w części dawstwo komórek jajowych.

Temat Niemcy Austria Szwajcaria
Świadczenie kasy chorych na IVF/ICSI 50%, do 3 prób, tylko małżeństwa 70% z Funduszu IVF, do 4 prób, tylko ośrodki umowne i określone przyczyny brak (tylko IUI, najwyżej 3 cykle)
Granica wieku kasy kobieta poniżej 40 lat, mężczyzna poniżej 50 lat, oboje od 25 lat kobieta poniżej 40 lat, partner poniżej 50 lat nie dotyczy
Wyjątki po 40. roku życia AOK Baden-Württemberg, BKK Kinderwunsch do dnia przed 42. urodzinami brak znanych nie dotyczy
Dawstwo komórek jajowych zakazane dozwolone do dnia przed 45. urodzinami, jeśli własne komórki jajowe nie nadają się do rozrodu zakazane, planowane dopuszczenie
PGT-A tylko w wąskich wyjątkach z komisją etyczną tylko przy określonych wskazaniach dozwolone

Koszty i kasa chorych według wieku

Do 40. urodzin w Niemczech ustawowa kasa chorych dokłada 50% do maksymalnie trzech prób IVF lub ICSI, w Austrii Fundusz IVF 70% do maksymalnie czterech prób. Potem zazwyczaj sama lub sam ponosisz koszty, z wyjątkiem AOK Baden-Württemberg i programu BKK Kinderwunsch (zobacz w wieku 40 lat i w wieku 41 lat). Przy prywatnych ubezpieczeniach zwrot zależy od umowy i od tego, po czyjej stronie leży przyczyna. W Szwajcarii ubezpieczenie podstawowe nie płaci za IVF w żadnym wieku.

Ile kosztuje leczenie i jaką część pokrywa twoja kasa, obliczysz za pomocą kalkulatora kosztów. Ceny wszystkich metod znajdziesz w poradniku o kosztach leczenia niepłodności, świadczenia kas chorych w części Pokrycie kosztów. Koszty pokryte z własnej kieszeni można w pewnych okolicznościach odliczyć od podatku. Kliniki znajdziesz w porównaniu klinik, a internetowy doradca pomoże ci ocenić kolejny krok.

Częste pytania

Jakie jest prawdopodobieństwo zajścia w ciążę w wieku 40 lat?

W kohorcie amerykańskiej kobiet bez znanej niepłodności średnia szansa na cykl w wieku od 40 do 41 lat wynosiła 8,6%. Po 12 cyklach test był dodatni u 54% (Steiner i Jukic 2016). Po IVF lub ICSI z własnymi komórkami jajowymi w Niemczech w wieku 40 lat 13,4% transferów zarodka kończyło się żywym urodzeniem (Niemiecki Rejestr IVF, cykle ze świeżym transferem 2019 do 2023). W twoim przypadku może to wyglądać inaczej.

Czy w wieku 40 lat można jeszcze zajść w ciążę naturalnie?

Tak, ale rzadziej niż w połowie trzydziestki. W kohorcie amerykańskiej kobiet bez znanej niepłodności (Steiner i Jukic 2016, 37 kobiet w wieku od 40 do 41 lat) połowa miała dodatni test ciążowy po 8 miesiącach, po 12 cyklach było to 54%. Liczone są także ciąże, które wcześnie się skończyły. Brytyjskie wytyczne NICE zalecają od 36. roku życia wczesne włączenie specjalistycznej poradni.

Jakie jest ryzyko poronienia w wieku 40 lat?

W Norwegii w wieku 40 lat poronieniem kończyło się ok. 27% rozpoznanych ciąż, w grupie od 40 do 44 lat było to 32,2% (Magnus 2019). Po IVF lub ICSI odsetek wynosił według Niemieckiego Rejestru IVF w wieku 40 lat 36,1%. Obie wartości pochodzą z różnych grup i nie są wprost porównywalne.

Jakie jest prawdopodobieństwo zajścia w ciążę w wieku 39 lat?

W wieku od 38 do 39 lat średnia szansa na cykl w kohorcie amerykańskiej kobiet bez znanej niepłodności (Steiner i Jukic 2016, 61 kobiet) wynosiła 13,2%, po 12 cyklach test był dodatni u 71%. Mediana wynosiła 4 miesiące. Po IVF lub ICSI z własnymi komórkami jajowymi w Niemczech w wieku 39 lat 17,0% transferów zarodka kończyło się żywym urodzeniem (Niemiecki Rejestr IVF, cykle ze świeżym transferem 2019 do 2023).

Jaki odsetek kobiet zachodzi w ciążę w wieku 42 lat?

W kohorcie amerykańskiej kobiet bez znanej niepłodności (Steiner i Jukic 2016) 48% kobiet w wieku od 42 do 44 lat miało po 12 cyklach dodatni test. Grupa była bardzo mała, liczyła 14 kobiet, przedział ufności sięga od 24 do 80%. Po IVF lub ICSI z własnymi komórkami jajowymi w Niemczech w wieku 42 lat 15,2% transferów kończyło się ciążą kliniczną, a 7,4% żywym urodzeniem (Niemiecki Rejestr IVF, cykle ze świeżym transferem 2019 do 2023).

Czy w wieku 43 lat jestem za stara na dziecko?

Tego nie rozstrzygnie żadna statystyka, decyzja jest osobista. Dane pokazują mniejsze szanse niż w połowie trzydziestki: po IVF lub ICSI z własnymi komórkami jajowymi w wieku 43 lat 5,0% transferów zarodka kończyło się żywym urodzeniem, a w Norwegii ok. 39% rozpoznanych ciąż 43-latek kończyło się poronieniem. Jakie drogi stoją przed tobą, także dawstwo komórek jajowych w Austrii do dnia przed 45. urodzinami, może omówić z tobą gabinet leczenia niepłodności.

Czy w wieku 45 lat można jeszcze zajść w ciążę?

Jest to możliwe, ale rzadkie. Po IVF lub ICSI z własnymi komórkami jajowymi w Niemczech od 45 lat 1,1% transferów zarodka kończyło się żywym urodzeniem (2019 do 2023), w 2023 roku były to 2 porody po 462 transferach. Z komórkami jajowymi od dawczyni odsetek żywych urodzeń w Wielkiej Brytanii wynosił w wieku od 45 do 50 lat 30% na przeniesiony zarodek (HFEA, 2018 do 2019). W Niemczech i Szwajcarii dawstwo komórek jajowych jest zakazane.

Od jakiego wieku ciążę uznaje się za ciążę wysokiego ryzyka?

W Niemczech wytyczne G-BA dotyczące opieki w ciąży (Mutterschafts-Richtlinie, w mocy od 25 sierpnia 2026) wymieniają jako przykłady ciąż ze szczególną potrzebą nadzoru kobiety rodzące po raz pierwszy powyżej 35 lat i kobiety rodzące kolejny raz powyżej 40 lat, potocznie ciąża wysokiego ryzyka. Zaklasyfikowania dokonuje lekarka lub lekarz indywidualnie. Według amerykańskiego towarzystwa ACOG od 35. roku życia częściej występują między innymi cukrzyca ciążowa, nadciśnienie i nieprawidłowości chromosomalne. Wyższe ryzyko w statystyce nie oznacza, że twoja ciąża będzie przebiegać trudno.

Czy to prawda, że płodność po 35. roku życia gwałtownie spada?

Szanse po 35. roku życia wyraźnie maleją, w wieku 40 lat płodność jest według ASRM mniej więcej o połowę niższa niż pod koniec dwudziestki lub na początku trzydziestki. W kohorcie amerykańskiej kobiet bez znanej niepłodności (Steiner i Jukic 2016) szansa na cykl wynosiła w wieku od 34 do 35 lat 16,2%, a w wieku od 40 do 41 lat 8,6%. Poszczególne kobiety bardzo się od tego różnią, w górę i w dół.

Do kiedy mogę zrobić IVF?

Niemiecki Rejestr IVF odnotowuje także leczenie od 45 lat, w latach 2019 do 2023 było to 2502 transfery. Odsetek żywych urodzeń na transfer wynosił w wieku 44 lat 3,0%, a od 45 lat 1,1%. Udział kasy chorych kończy się w Niemczech i Austrii z 40. urodzinami, wyjątkami są AOK Baden-Württemberg i program BKK Kinderwunsch. W Szwajcarii nie ma stałej granicy wieku, świadczeniem kasy chorych IVF nie jest tam w żadnym wieku.

Czy zamrażanie komórek jajowych po 35. roku życia jeszcze się opłaca?

To zależy od twojego wieku i planów życiowych, a nie od pojedynczej wartości laboratoryjnej. W modelu obliczeniowym Goldmana potrzeba w wieku 37 lat około 20 dojrzałych komórek jajowych, aby uzyskać 75% szansy na co najmniej jedno żywe urodzenie, w wieku 40 lat około 40. Sami autorzy uważają wartości modelu za możliwe zbyt optymistyczne. W badaniu Cobo wśród 27 kobiet, które zamroziły komórki jajowe od 40. roku życia i później je wykorzystały, urodziło się jedno dziecko. Więcej w poradniku o zamrażaniu komórek jajowych.

Źródła

FR

O tym artykule

Redakcja Fertilio

Redakcja Fertilio opracowuje tematy związane ze staraniami o dziecko na podstawie źródeł specjalistycznych, takich jak Niemiecki Rejestr IVF (Deutsches IVF-Register, D·I·R), wytyczne medyczne i teksty ustaw. Źródła podajemy zawsze na końcu artykułu. Treści nie zastępują porady lekarskiej.